Κι όμως με πειράζει! - Βέρα Πρατικάκη

Από τη Βέρα Πρατικάκη, Ψυχοθεραπεύτρια και Συγγραφέα

Το βιβλίο μου «Κι όμως με πειράζει!» απευθύνεται σε νήπια, αλλά και σε όλους εμάς, μικρούς και μεγάλους «νεροβούβαλους», που δυσκολευόμαστε να πούμε όχι. Είναι η ιστορία του Βλαδίμηρου του νεροβούβαλου και μιας οικογένειας κούκων που του ζητούν πάρα πολλά και εκείνος δυσκολεύεται να θέσει τα όριά του.

Ο στόχος μου, γράφοντας αυτό το βιβλίο, ήταν να βοηθήσω τον αναγνώστη να μάθει πώς μπορεί να σέβεται εξίσου τις ανάγκες του άλλου αλλά και του εαυτού του, και να βρει τον κατάλληλο τρόπο να εκφράσει τα όριά του και τις επιθυμίες του.

Ο καλύτερος τρόπος να επιτευχθεί αυτό είναι φυσικά να αποτελέσουν οι ενήλικες γύρω από το παιδί πρότυπο προς μίμηση. Αυτό είναι διπλά ωφέλιμο: ωφελεί και τους ίδιους και το παιδί τους. Και, φυσικά, να το διευκολύνουν με τις κατάλληλες συζητήσεις να αποκτήσει τις απαραίτητες δεξιότητες που θα του επιτρέψουν να είναι ταυτόχρονα διεκδικητικό και ευγενικό.

Μπορούν, για παράδειγμα, να προσπαθήσουν να εντοπίσουν πεποιθήσεις που μπορεί να έχει το παιδί και που αποτελούν εμπόδιο στην κατάλληλη διεκδικητική συμπεριφορά (π.χ. «δεν πρέπει να στενοχωρώ τους άλλους» ή «αν πω όχι, δεν θα με συμπαθεί κανείς»). Θα πρέπει να αναλογιστούν, έπειτα, για ποιο λόγο μπορεί το παιδί να έχει διαμορφώσει τέτοιες πεποιθήσεις. Να ελέγξουν αν έχουν «περάσει» μηνύματα που λειτουργούν ως φίλτρα στη συμπεριφορά του (π.χ. «πρέπει να είσαι καλό κορίτσι», «θα μείνεις μόνος σου αν σκέφτεσαι τον εαυτό σου»). Αν έχουν ένα παιδί πολύ υποχωρητικό, χρειάζεται να δουν τι σκέφτεται και για ποιο λόγο δυσκολεύεται να σεβαστεί τον εαυτό του. Στην αντίθετη περίπτωση, αν το παιδί συμπεριφέρεται πολύ εγωκεντρικά, θα βοηθήσει να διερευνήσουν τι το εμποδίζει να σκέφτεται περισσότερο τους άλλους.

Μέσα από την ιστορία του Βλαδίμηρου, τα παιδιά θα πάρουν το μήνυμα ότι ο καθένας έχει δικαίωμα να μας ζητήσει κάτι που θέλει από εμάς και ότι και εμείς έχουμε δικαίωμα να αποφασίσουμε ελεύθερα αν θέλουμε ή δεν θέλουμε να κάνουμε αυτό που μας ζητάει. Και θα καταλάβουν πως ένα απλό, ευγενικό και ξεκάθαρο «όχι» είναι αρκετό από μόνο του. Δεν χρειάζεται να πουν ψέματα, ούτε να δικαιολογηθούν.

Κάτι ακόμα που μπορούν να κάνουν οι ενήλικες για να το βοηθήσουν είναι να το μάθουν να «ακούει» το σώμα του: να αφουγκράζεται τα συναισθήματά του και τις ανάγκες του. Σε αυτό μπορούν να το διευκολύνουν ρωτώντας το συχνά: «Πώς νιώθεις το “όχι” και το “ναι” στο σώμα σου;» Είναι σημαντικό να έχει το παιδί πρόσβαση σε αυτές τις πληροφορίες και να τις εμπιστεύεται. Και θα τις εμπιστεύεται αν οι ενήλικες σέβονται το βίωμά του. Αν του εξηγήσουν πως όλα τα συναισθήματα είναι αποδεκτά (ακόμα και τα πιο ενοχοποιημένα, όπως ο θυμός και η οργή), αλλά ότι δεν είναι αποδεκτές όλες οι συμπεριφορές.

Αξίζει, ακόμα, οι ενήλικες να αναρωτηθούν πώς λένε οι ίδιοι «όχι» στο παιδί τους. Να παρατηρήσουν αν είναι υποχωρητικοί, αυταρχικοί ή αν ο τρόπος τους χαρακτηρίζεται από εναλλαγές. Να μπορέσουν να δουν αν υπολογίζουν τα «όχι» του παιδιού και στις περιπτώσεις που δεν μπορούν, να διερευνούν ποια ανάγκη βρίσκεται πίσω από το «όχι», έτσι ώστε να προσπαθήσουν τουλάχιστον να την καλύψουν. Δεν αρκεί μόνο η πρόθεση να θέσει κανείς τα όριά του. Χρειάζονται και συγκεκριμένες δεξιότητες.

Κάτι ακόμα που μπορούν να κάνουν οι ενήλικες είναι να διαχωρίσουν την ευγένεια (αξία) από την υποχωρητικότητα (συμπεριφορά). Συχνά αυτά τα δύο συγχέονται, αλλά στην πραγματικότητα μπορεί κανείς να πει «Κι όμως, με πειράζει» και να είναι ευγενής.

Και τέλος, φυσικά, να διαβάζουν μαζί τους βιβλία. Γιατί μια ιστορία είναι ο καλύτερος τρόπος να μάθει το παιδί σε αυτήν την ηλικία κάτι. Για παράδειγμα, μέσα από το συγκεκριμένο παραμύθι, ο Βλαδίμηρος ο νεροβούβαλος εξασκείται σε διαφορετικούς τρόπους επικοινωνίας (δηλαδή επιθετικός, υποχωρητικός), μέχρι που καταφέρνει να βρει τον κατάλληλο τρόπο (δηλαδή με αυτοπεποίθηση και ευγένεια – απλά και ξεκάθαρα). Τα παιδιά, στο συγκεκριμένο σημείο, θα γελάσουν και ταυτόχρονα θα αντιληφθούν εύκολα, χωρίς διδακτισμό, τι σημαίνει να θέτω τα όριά μου και να επικοινωνώ τις ανάγκες μου απλά, ευγενικά και ξεκάθαρα.

Βρες το βιβλίο εδώ