Σχολείο με Χαρά: Οδηγός για μια Ευχάριστη Επιστροφή - Μαρίνα Φασάκη

27 Αυγούστου 2025 5 ' χρόνος ανάγνωσης

Από τη Μαρίνα Φασάκη, Εκπαιδευτικό

Κάθε Αύγουστο, οι τελευταίες ανάσες του καλοκαιριού αρχίζουν να δίνουν τη θέση τους στις πρώτες προετοιμασίες του φθινοπώρου. Κάπου εκεί, ανάμεσα στις τελευταίες βουτιές και στις πρώτες βιτρίνες με σχολικά, η λέξη «σχολείο» κάνει σιγά σιγά την εμφάνισή της στις συζητήσεις μικρών και μεγάλων. Μα πώς, άραγε, να μιλάμε στα παιδιά μας για την επιστροφή αυτή; Με τις κουβέντες και τη στάση μας, ποια ακριβώς συναισθήματα καλλιεργούμε στα παιδιά; Τι νοήματα ενισχύουμε και ποια —χωρίς να το επιθυμούμε— υπονομεύουμε;

Τότε έρχεται το ερώτημα: «Πώς προσεγγίζουμε αυτή τη μετάβαση με φροντίδα και σεβασμό στις ανάγκες του κάθε παιδιού;»

Πολλές σκέψεις, ανάμεικτα συναισθήματα και μικρές ανησυχίες αρχίζουν να κατακλύζουν τους γονείς καθώς πλησιάζει η πρώτη σχολική μέρα…

Πώς θα είναι φέτος το παιδί μου στο σχολείο;
Θα προσαρμοστεί;
Θα αγαπήσει τη νέα δασκάλα;
Θα νιώθει καλά με τον εαυτό του;

Όλες αυτές οι σκέψεις είναι απολύτως φυσιολογικές. Η επιστροφή στα θρανία είναι μια μετάβαση. Κάθε μετάβαση, όμως, κρύβει μέσα της την αλλαγή και μια ευκαιρία να γράψουμε ένα νέο μας κεφάλαιο.

Το σχολείο είναι η συνέχεια της χαράς του καλοκαιριού, όχι το τέλος της…

Η επιστροφή στο σχολείο δεν χρειάζεται να παρουσιάζεται ως ένα «τέλος» ή μια σκληρή επιστροφή στην «πραγματικότητα». Δεν είναι τιμωρία ούτε κάποιο «καμπανάκι πανικού» επειδή δεν άνοιξε βιβλίο στις διακοπές. Είναι απλώς το επόμενο όμορφο κεφάλαιο για το παιδί μας. Το σχολείο δεν έρχεται να διορθώσει ή να «συμμαζέψει» την ανεμελιά του καλοκαιριού· το αντίθετο: έρχεται να συνδεθεί δημιουργικά με αυτήν. Θέλουμε τα παιδιά μας να είναι ανέμελα και χαρούμενα και στο σχολείο, όπως είναι και κατά τη διάρκεια της καλοκαιρινής περιόδου.

Οι διακοπές είναι εμπειρία· μια εμπειρία που καλλιεργεί την παρατήρηση, την αλληλεπίδραση, την εξερεύνηση – ακριβώς όσα καλλιεργεί (ή θα θέλαμε να καλλιεργεί) και η μάθηση, απλά με άλλους ρυθμούς.

Η μετάβαση, λοιπόν, στη νέα σχολική χρονιά δεν χρειάζεται να είναι απότομη ή να παρουσιάζεται ως μια άχαρη και αναγκαστική επιστροφή. Μπορούμε να μιλήσουμε στα παιδιά για το σχολείο σαν τη συνέχεια της ιστορίας που «αφήσαμε» λίγους μήνες πριν ή για ένα νέο κεφάλαιο της ζωής τους που τους επιφυλάσσει εκπλήξεις, νέες φιλίες, γέλια, προκλήσεις που θα τους κάνουν πιο δυνατούς και εμπειρίες που θα θυμούνται για πάντα.

Ας τα ενθαρρύνουμε να φανταστούν και να οραματιστούν την επιστροφή στα θρανία με ερωτήσεις που γεννούν μόνο θετικά συναισθήματα:

Πώς φαντάζεσαι τον νέο σου δάσκαλο ή δασκάλα;
Ποιος πιστεύεις ότι θα είναι ο πρώτος που θα σου χαμογελάσει αύριο;
Ποια ιστορία θα ήθελες να μοιραστείς με τους συμμαθητές σου από το φετινό σου καλοκαίρι;
Τι νέο θα ήθελες να μάθεις αυτή τη σχολική χρονιά;
Αν μπορούσες να φτιάξεις την πρώτη σου μέρα όπως θέλεις, πώς θα έμοιαζε;
Αν η αυριανή μέρα ήταν ένα χρώμα, ποιο θα ήταν; Γιατί;
Σε τι πιστεύεις ότι θα γίνεις ακόμη καλύτερος/καλύτερη φέτος;
Τι ανυπομονείς περισσότερο να ξαναζήσεις στο σχολείο;
Ποια “σούπερ δύναμη” θα ήθελες να έχεις αύριο στην τσάντα σου;

Τέτοιες σκέψεις και συζητήσεις δεν γεννούν άγχος· γεννούν προσμονή, περιέργεια και συναισθηματική σύνδεση. Το σχολείο αντιμετωπίζεται ως μια όμορφη προέκταση της ζωής των παιδιών, ένας χώρος γεμάτος ευκαιρίες για εξέλιξη, παιχνίδι και ουσιαστική σύνδεση με τους άλλους. Δεν είναι απλώς ένας τόπος μάθησης, αλλά ένα περιβάλλον όπου κάθε παιδί μπορεί να νιώσει πως ανήκει, να εκφραστεί ελεύθερα και να δημιουργήσει τις δικές του ξεχωριστές στιγμές. Όταν το σχολείο δεν αντιμετωπίζεται ως μια «αυστηρή υποχρέωση», τότε τα παιδιά επιστρέφουν με μεγαλύτερη αυτοπεποίθηση και θετικότητα.

Οργάνωση με πρωταγωνιστή το ίδιο το παιδί

Η προετοιμασία για τη νέα σχολική χρονιά δεν περιορίζεται μόνο στα ψώνια ή στο καθάρισμα του γραφείου. Αυτά, η αλήθεια είναι, απαλύνουν προσωρινά τον «πανικό» της επιστροφής, αλλά δεν βοηθούν σε βάθος την ομαλή και ουσιαστική μετάβαση του παιδιού στη σχολική καθημερινότητα. Κάθε νέα χρονιά είναι μια εξαιρετική ευκαιρία για την ενίσχυση της αυτορρύθμισής του. Αντί να βιαστούμε να επιβάλλουμε τους δικούς μας κανόνες για το πώς «πρέπει» να οργανωθεί ή να δουλεύει τη νέα χρονιά, μπορούμε να του δώσουμε τον ρόλο του δημιουργού. Έτσι, νιώθει αυτόματα πιο συμμετοχικό, υπεύθυνο και ενθουσιασμένο για τη χρονιά που ξεκινά, αφού έχει λόγο και ρόλο στη διαμόρφωσή της.

Με μικρές, απλές ερωτήσεις, το παιδί θα αισθανθεί πως έχει λόγο στη νέα του καθημερινότητα:

Τι θα σε βοηθούσε να χαλαρώσεις μετά το σχολείο;
Θέλεις να διαμορφώσουμε μαζί μια γωνιά στο σπίτι που να σε ξεκουράζει; (εννοείται μακριά από οθόνες)
Πόσα διαλείμματα θα ήθελες να κάνεις κατά τη διάρκεια της μελέτης σου;
Τι δεν σε βόλεψε στην περσινή σχολική χρονιά; Τι νιώθεις ότι σε κούρασε;

Το παιδί έτσι μαθαίνει πώς να φροντίζει τον εαυτό του, να αξιολογεί τις ανάγκες του και να διαμορφώνει ένα περιβάλλον και ένα πρόγραμμα που το στηρίζει. Αυτές οι δεξιότητες θα το συνοδεύουν πολύ πέρα από τα μαθητικά του χρόνια και θα αποτελέσουν θεμέλιο για την αυτονομία, την αυτοπεποίθηση και τη συναισθηματική του ευεξία σε κάθε στάδιο της ζωής του.

Η δύναμη που κρύβει η στάση των γονέων

Το βλέμμα και η αντιμετώπιση των γονέων για αυτή τη νέα περίοδο έχει καταλυτική σημασία. Όταν ο ενήλικας μεταδίδει σιγουριά και εμπιστοσύνη —όχι επειδή «τα ξέρει όλα», αλλά επειδή επιλέγει να αντιμετωπίσει αυτή την αρχή με γαλήνη— τότε και οι μικροί μαθητές νιώθουν πιο έτοιμοι και ενθουσιασμένοι.

Μια χρονιά ξεκινά, με προσμονές, απορίες, καινούριες δασκάλες και δασκάλους, βιβλία που θα ανοίξουν και φίλους που θα ξανασυναντηθούν. Η μετάβαση αυτή ας γίνει λοιπόν ήρεμα, χωρίς πίεση, με ζεστασιά.

Η επιστροφή στο σχολείο δεν είναι μια επώδυνη έξοδος από το καλοκαίρι. Είναι μια νέα αρχή γεμάτη δυνατότητες. Είναι ένα επόμενο βήμα στην πορεία του παιδιού προς τη γνώση, την κοινωνικοποίηση και την προσωπική ανάπτυξη. Η δική μας στάση, η γλώσσα που χρησιμοποιούμε και οι προσδοκίες που διαμορφώνουμε μπορούν να κάνουν όλη τη διαφορά!