Victoria Hislop: «Το διακαές μου ενδιαφέρον με ενέπνευσε να γράψω ένα μυθιστόρημα για την αρχαιοκαπηλία»

Συνέντευξη στον Graham Norton

Με αφορμή την κυκλοφορία του νέου της μυθιστορήματος με τίτλο ΤΟ ΕΙΔΩΛΙΟ, η πλοκή του οποίου εκτυλίσσεται στην Ελλάδα κατά τη διάρκεια της χούντας των συνταγματαρχών, η Victoria Hislop παραχώρησε συνέντευξη στον Graham Norton μιλώντας για το βιβλίο, που περιστρέφεται γύρω από την αρχαιοκαπηλία, ενώ ανέπτυξε επίσης τη θέση της αναφορικά με τα κλεμμένα Γλυπτά του Παρθενώνα, τα καταχρηστικά λεγόμενα «Ελγίνεια Μάρμαρα».

G.N.: Το ΕΙΔΩΛΙΟ, λοιπόν, όπως λέει ο τίτλος, ήταν εξαρχής η πηγή έμπνευσης για το νέο σας μυθιστόρημα ή αυτό προέκυψε κάπου στα μισά της ιστορίας;

V.H.: Κατέληξα στο ΕΙΔΩΛΙΟ αντλώντας έμπνευση από μια σαφώς μεγαλύτερη κλοπή. Tο μυθιστόρημά μου μόνο φαινομενικά αφορά την κλοπή ενός κυκλαδικού γυναικείου ειδωλίου 5.000 ετών.

G.N.: Υπάρχουν όντως αυτά;

V.H.: Υπάρχουν, φυσικά, έχουν βρεθεί από αρχαιολόγους σε όλο το Αιγαίο. Όχι σε τεράστιες ποσότητες, τα ακέραια και άθικτα είναι εξαιρετικά σπάνια. Τα πιο πολλά βρέθηκαν σε τάφους και είναι πολύ μυστηριώδη. Το 95% είναι γυναικεία και σχεδιασμένα ξαπλωτά. Συχνά βρίσκονται στον τάφο δίπλα στα οστά ενός νεκρού 5.000 ετών. Η αλήθεια είναι ότι κανείς δεν τους έδωσε ιδιαίτερη σημασία όταν βρέθηκαν, ώσπου ο Πικάσο, ο Μοντιλιάνι και γενικώς οι μοντερνιστές άρχισαν να τα παρατηρούν και να εμπνέονται από αυτά. Έγιναν κάτι σαν σύμβολο για το κίνημα του μοντερνισμού κι έτσι απέκτησαν απίστευτη αξία. Τώρα πρέπει να πληρώσεις κάπου 16 εκατ. δολάρια για ένα από αυτά τα πανέμορφα αντικείμενα, αν και βάσει νόμου είναι παράνομο το εμπόριό τους. Είναι εξαιρετικά περιορισμένα και θεωρούνται πάρα πολύ πολύτιμα. Όταν εγώ πρωτοσυνάντησα ειδώλια, έμεινα άναυδη από την αισθητική τους. Είναι πανέμορφα, σαν μικρά υπερμοντέλα-θεές, αφάνταστα χαριτωμένα.

G.N.: Έχουν το μέγεθος κούκλας, σωστά;

V.H.: Ναι, το ύψος τους δεν ξεπερνά τα 30 εκατοστά. Μα αυτό που προσωπικά με ενδιέφερε, καιρό τώρα, ήταν η μεγάλη διαμάχη για τη μοίρα των Γλυπτών του Παρθενώνα, όπως προσωπικά τα αποκαλώ. Τα «Ελγίνεια Μάρμαρα», κατ’ άλλους. Υπάρχει μακροχρόνια αντιδικία γι’ αυτό. Με ενδιέφερε πολύ αυτό το θέμα, γιατί πάντα εισέπραττα γκρίνια, για να το θέσω ευγενικά, από Έλληνες φίλους και όσους μου έπαιρναν συνέντευξη στην Ελλάδα σχετικά με το τι πιστεύω ως προς το πού θα έπρεπε να είναι τα γλυπτά που έχουμε στο Βρετανικό Μουσείο. Υπάρχει ένα τεράστιο κίνημα για την επιστροφή τους στην Αθήνα, γιατί στη Βρετανία έχουμε κάτι σαν παζλ απ’ αυτά, ενώ πίσω στην πατρίδα τους τα περιμένουν να τοποθετηθούν στη φυσική τους θέση. Εγώ πάντα έμενα αμέτοχη, πράγμα που με έκανε μη δημοφιλή στην Ελλάδα, γιατί δεν έλεγα «ναι, είναι αίσχος, πιστεύω πως πρέπει να επιστρέψουν». Αγαπούσα τόσο το Βρετανικό Μουσείο και ένιωθα ότι καλώς παρουσιάζει τον αρχαιοελληνικό πολιτισμό στους τουρίστες από ολόκληρο τον κόσμο. Άρχισα όμως να διαβάζω για το πώς ο Έλγιν τα αφαίρεσε από τον ναό του Παρθενώνα και γιατί. Στην ουσία, τα προόριζε για το σπίτι που έχτιζε στη Σκοτία και όχι για να τα απολαμβάνουμε όλοι εμείς. Θα κοσμούσαν την πολυτελή οικία του, οπότε ήταν μια ακραία εγωιστική πράξη, που έκανε μάλιστα παράνομα, δεν έλαβε άδεια για να τα πάρει. Ώσπου να επιστρέψει στη Βρετανία με εκείνα τα φορτία, ορισμένα εκ των οποίων είχαν ήδη βυθιστεί στο Αιγαίο και έπρεπε να τα ανασύρουν δύτες, χρεοκόπησε. Όταν επέστρεψε, είχε πια ξοδέψει όλα του τα χρήματα σε αυτή τη διετή επιχείρηση.

«Κατέληξα στο ΕΙΔΩΛΙΟ αντλώντας έμπνευση από μια σαφώς μεγαλύτερη κλοπή. Tο μυθιστόρημά μου μόνο φαινομενικά αφορά την κλοπή ενός κυκλαδικού γυναικείου ειδωλίου 5.000 ετών».

G.N.: Οπότε πάει η πολυτελής οικία…

V.H.: Ναι, πάει! Η γυναίκα του, στο μεταξύ, τον είχε εγκαταλείψει κι εκείνος έπρεπε να τα βγάλει πέρα και μ’ ένα πανάκριβο διαζύγιο. Δεν είχε χρήματα και η βρετανική κυβέρνηση στην ουσία τον έσωσε από τη χρεοκοπία. Ήταν διπλωμάτης, ήταν αριστοκράτης, βέβαια, επομένως πιστεύω ότι δεν ήταν και τόσο δύσκολο εκείνη την εποχή. Του έδωσαν, λοιπόν, 35.000 λίρες, που κάλυπταν το κόστος της μεταφοράς και την πληρωμή της ομάδας που θα τα αφαιρούσε. Ειλικρινά, μπορώ να μιλάω επί ώρες γι’ αυτό το θέμα!

G.N.: Είναι συναρπαστική ιστορία…

V.H.: Στην πραγματικότητα, θέλω να πω πως ήταν η διακαής μου έμπνευση που με ώθησε να γράψω ένα μυθιστόρημα για την αρχαιοκαπηλία και να καταπιαστώ με την έννοια της πατρίδας με αφορμή ένα πολύτιμο πολιτιστικό κειμήλιο. Και παρόλο που λατρεύω το ΕΙΔΩΛΙΟ, βαθιά μέσα μου πιστεύω με πάθος ότι είναι αδιανόητο να βουτάμε θησαυρούς από άλλες χώρες, να τους βάζουμε στα μουσεία μας και να λέμε «τι υπέροχοι που είμαστε, αυτά είναι δικά μας, ελάτε να τα δείτε». Πάρα πολλά από τα εκθέματα που κοσμούν τα μουσεία μας δεν είναι δικά μας.

G.N.: Το μυθιστόρημά σας όμως δεν αφορά τον Έλγιν, αφορά τη Χέλενα. Τη γνωρίζουμε το 1968, όταν είναι μικρό κοριτσάκι.

V.H.: Ναι, η Χελένα το 1968 είναι 8 χρόνων και επισκέπτεται πρώτη της φορά την Αθήνα για να μείνει με τους παππούδες της, που είναι Έλληνες. Η μητέρα της είναι Ελληνίδα, ο πατέρας της Σκοτσέζος. Μέσα από τα μάτια αυτού του κοριτσιού βλέπουμε μια Αθήνα που δύσκολα θα αναγνωρίζαμε σήμερα, γιατί τότε, τέλη ’60 με αρχές ’70, υπήρχε δικτατορία, η χούντα των συνταγματαρχών – τρεις συνταγματάρχες έκαναν πραξικόπημα τον Απρίλιο του 1967. Μέσα από την αθώα της ματιά, η Χελένα παρατηρεί πράγματα που της αποκαλύπτονται σταδιακά – το καθεστώς το οποίο επιβάλλεται στη χώρα, τη μεγάλη εμπλοκή του παππού της σε αυτό. Ξέρετε, τείνουμε να πιστεύουμε ότι οι παππούδες μας είναι άνθρωποι γλυκείς, αξιαγάπητοι, πάντα άκακοι. Πρώτη φορά, λοιπόν, στη ζωή της η Χελένα συναντά κάποιον που είναι πολύ ψυχρός και άκαρδος, και εισπράττει και η ίδια βιαιότητα απ’ αυτόν. Τα χρόνια περνούν και μαθαίνει κι άλλα για εκείνον και για τη στάση του, όπως και ότι κι ο ίδιος πήρε πολλά κλεμμένα ευρήματα. Ως ενήλικη, λοιπόν, αναλαμβάνει να επανορθώσει για όσα εκείνος έκανε.

G.N.: Γράφετε πολύ καλά για τη φοιτητική ζωή, για τους ολέθριους έρωτες, τις φιλίες και όλ’ αυτά. Δε σας… άνοιξε η όρεξη; Δε σκεφτήκατε «θα μπορούσα να γράψω ένα βιβλίο χωρίς καθόλου ελληνικά»;

V.H.: Το παλεύω, μα είμαι αρκετά ευχαριστημένη με τη Χέλενα, την ηρωίδα μου, γιατί παρόλο που είναι μισή Ελληνίδα, είναι ο πιο βρετανικός χαρακτήρας που έχω δημιουργήσει. Άλλωστε, διαφορετικά δε θα είχα αρκετά πειστική δικαιολογία για να περάσω τόσο χρόνο στην Ελλάδα, έτσι δεν είναι;!

G.N.: Δε χρειάζεστε δικαιολογία! Να πάτε, στοιχηματίζω ότι θα σας περιμένουν με ανοιχτές αγκάλες. Τώρα ειδικά που τοποθετηθήκατε και για τα Γλυπτά του Παρθενώνα, θα σας λατρεύουν!

V.H.: Ακριβώς, θα έχω ελευθέρας! Ωστόσο, δυσκολεύομαι να βρω μια ιστορία, κάτι που να με εμπνέει πραγματικά. Στο κάτω κάτω, το ΕΙΔΩΛΙΟ είναι μια ιστορία για την Ελλάδα, μια ιστορία όπου η ηρωίδα ανακαλύπτει πού πρέπει να βρίσκεται. Εκεί που είναι η πατρίδα των ειδωλίων, εκεί τελικά βρίσκεται και η καρδιά της.